Η μουσική
Μουσική koto, από την αυλή έως τον Miyagi
Από το αυλικό gagaku έως τον δάσκαλο από το Κιότο Yatsuhashi Kengyō και τον μοντερνιστή Michio Miyagi, μια σύντομη ιστορία αυτού που ακούτε σε μια συναυλία.
Κρατήστε τη θέση σας στη συναυλία ↗Πρώτα η μουσική της αυλής
Το koto έφτασε στην Ιαπωνία ως μέρος της αυλικής μουσικής. Το όργανο αναφέρεται σε μερικά από τα αρχαιότερα ιαπωνικά κείμενα, και κατά τις περιόδους Asuka και Nara εντάχθηκε στο gagaku, τη τελετουργική μουσική της αυτοκρατορικής αυλής. Μέχρι την περίοδο Heian, η αριστοκρατία το απολάμβανε ευρέως, και εμφανίζεται συχνά στην ποίηση και στα παραμύθια. Το σύγχρονο koto κατάγεται από το gakusō, την αυλική εκδοχή του.
Από τους αριστοκράτες στους κοινούς θνητούς
Στην περίοδο Μουρομάτσι, η τάξη των σαμουράι υιοθέτησε το koto και αυτό συνδέθηκε με την τελετή του τσαγιού. Στην περίοδο Έντο, διαδόθηκε στους κοινούς ανθρώπους και διαμορφώθηκε ένα νέο σόλο είδος που ονομάζεται sōkyoku, η μουσική του σόλο koto. Το koto μετακινήθηκε από την αυλή σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό.
Γιατσουχάσι Κενγκιό
Ο Yatsuhashi Kengyō (1614–1685) ήταν Ιάπωνας μουσικός και συνθέτης από το Κιότο. Το Kengyō είναι τιμητικός τίτλος που απονέμεται σε ιδιαίτερα ταλαντούχους τυφλούς μουσικούς. Ξεκίνησε ως παίκτης του shamisen, έπειτα έμαθε το koto από έναν αυλικό μουσικό και του αναγνωρίζεται ότι ήταν ο πρώτος που το δίδαξε στο ευρύ κοινό. Μετέτρεψε έναν περιορισμένο κατάλογο έξι παραδοσιακών κομματιών σε ένα νέο ύφος, το kumiuta, και αποκαλείται πατέρας του σύγχρονου koto.
Το Rokudan και τα κομμάτια
Ο Yatsuhashi πιστώνεται ως ο συνθέτης του Rokudan-no-shirabe, Μουσική των Έξι Βημάτων, ενός από τα πιο γνωστά σόλο για koto, αν και ορισμένες πηγές υποστηρίζουν ότι μπορεί να μην το συνέθεσε ο ίδιος. Προσάρμοσε επίσης κλίμακες από το ρεπερτόριο του shamisen για το koto. Είναι η παλαιότερη από τις δύο κατευθύνσεις που μπορεί να ακούσετε σε μια συναυλία: κλασικά έργα από αυτή την παράδοση, και νεότερα κομμάτια από τον αιώνα που ακολούθησε.
Ένας δυτικός αιώνας
Στις αρχές της περιόδου Μεϊτζί, η δυτική μουσική έφτασε στην Ιαπωνία και τις επόμενες δεκαετίες το koto αναμορφώθηκε από αυτήν. Ο Michio Miyagi (1894–1956), ένας τυφλός συνθέτης γεννημένος στην Κόμπε, θεωρείται ο πρώτος Ιάπωνας συνθέτης που συνδύασε τη δυτική με την παραδοσιακή μουσική για koto. Έγραψε εκατοντάδες νέα έργα, επινόησε το μπάσο koto με 17 χορδές και δημιούργησε νέες τεχνικές παιξίματος, και του αναγνωρίζεται ευρέως ότι κράτησε το koto ζωντανό την εποχή που οι παραδοσιακές τέχνες εκτοπίζονταν.
Χαρού νο Ούμι
Το πιο γνωστό έργο του Μιγιάγκι, το Haru no Umi (Η Θάλασσα την Άνοιξη), είναι γραμμένο για κότο και σακουχάτσι. Ένας Γάλλος βιολονίστας που τον άκουσε να το παίζει διασκεύασε το μέρος του σακουχάτσι για βιολί, και το ηχογράφησαν μαζί για κυκλοφορία στην Ιαπωνία και την Ευρώπη. Το έργο παίζεται ακόμη κάθε χρόνο για να υποδεχτεί τον Νέο Χρόνο στην Ιαπωνία. Είναι το κλασικό παράδειγμα ενός σύγχρονου έργου για κότο που ακούγεται παραδοσιακό και δυτικό ταυτόχρονα.
Μετά τον Μιγιάγκι
Από την εποχή του Μιγιάγκι, συνθέτες και εκτελεστές όπως ο Κίμιο Έτο, ο Ταντάο Σαβάι και η Καζούε Σαβάι έχουν επεκτείνει το όργανο, και η Καζούε Σαβάι αναγνωρίζεται για τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στη διάδοση του κότο στο εξωτερικό. Το κότο εμφανίζεται πλέον στη τζαζ, την ποπ και την πειραματική μουσική, και έχουν γραφτεί έργα για συγγενικά όργανα όπως το κότο 20 χορδών και το κότο 25 χορδών. Αυτό σημαίνει «σύγχρονο» σε ένα πρόγραμμα στο Κιότο: νέα σύνθεση για τις ίδιες χορδές και τα ίδια καβαλάρηδες.
Τυφλοί μουσικοί και ο τίτλος κενγκιό
Η ιστορία της μουσικής για κότο είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τυφλούς μουσικούς. Το κενγκιό ήταν τιμητικός τίτλος που απονεμόταν σε ιδιαίτερα ικανούς τυφλούς μουσικούς, και ο Γιατσουχάσι τον έφερε. Ο Μίτσιο Μιγιάγκι έχασε την όρασή του σε ηλικία οκτώ ετών, σπούδασε κότο και έφτασε στον βαθμό του κενγκιό, τον ανώτατο βαθμό για εκτελεστή κότο, στα δεκαοκτώ του. Και οι δύο πορείες δείχνουν πόσο κεντρικοί ήταν οι τυφλοί μουσικοί στην εξέλιξη του οργάνου.
Πώς αυτό διαμορφώνει μια συναυλία
Ένα τυπικό πρόγραμμα στέκεται και στις δύο πλευρές αυτής της ιστορίας: ένα κλασικό κομμάτι και ένα σύγχρονο, γραμμένα για το ίδιο όργανο. Το ρεπερτόριο εξαρτάται από τον εκτελεστή και την εποχή, οπότε κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί έναν τίτλο, αλλά μπορείτε να περιμένετε ότι ο μουσικός θα εξηγήσει τη διαφορά. Σε ένα ντουέτο στο λουτρό, το δεύτερο όργανο, ένα σακουχάτσι, ταϊσότο ή φλάουτο, επεκτείνει αυτόν τον διάλογο.
Πηγές